سوزوان

يازى و زيبا داستانيدن قوشيق نمونه لرى

(افغانستان اوزبيكلرى نينگ بد يعى آغزه كى ايجاديدن)

 

يازيب آلوچى و نشرگه تيارلاوچى

داكتر فيض الله ايماق

 

حاجى عبد الجليل رشيد زاده سمرقندى

همتى و حاميليگيده چاپ ايتيلدى

مهتمم: نذير احمد ظفر

 تاشكند - اوزبيكستان

 ٢٠٠٣ - ييل

كتاب نينگ نامى:    سوزوان

كتاب موضوعى:

افغانستان اوزبيكلرى نينگ بديعى آغزه كى ايجاديدن

يازيب آلوچى و نشرگه تيارلاوچى: داكتر فيض الله ايماق

ناشر و حاﻣﻰ: حاجى عبد الجليل رشيدزاده سمرقندى

چاپخانه: "زر قلم"

ﺻﺤﻴﻔﻪﻻﻭﭼﻰ:  ﻧﺎﺩﺭﺟﺎﻥ ﻏﻴﺎﺛﻮﻑ

ﺭﺳﺎﻡ:  . ﻋﺎﺩﻝ

مهتمم: نذير احمد ظفر

چاپ: ١٣۸۲ =  ٢٠٠٣ –  ييل

تيراژ: ۱۰۰۰

 

منت دارچيليك
 

خلق آغزه كى ايجادى ، معنوى ميراثيميز نمونه لريدن بيريدير. شونينگ اوچون هم بونده ى دُردانه اثرلرنى توپله ش واونى خلققه ييتكزيش ، خيرلى عمللردن دير.

مين "سوزوان قوشيقلرى" كتابى نى نشردن چيقه ريليشيده، مادى جهتدن قولله ب - قووتله گن محترم حاجى عبد الجليل رشيدزاده سمرقندى جنابلريگه اوز منت دارچيليگيم نى اظهار ايته من.

                            داكتر فيض الله ايماق

پروفيسر احمدجان قران بيكوف

فيلالوگيه فنلرى دوكتورى، تاشكند دولت شرق شناسليك انستيتوتى نينگ ايران – افغان فيلالوگيه كافيدره سى مديرى.

 

سوزوان  قوشيقلرى  حقيده  تقريظ

 

هر بير خلق نينگ آغزه كى ايجاد نمونه لرى ، اوشه خلق نينگ عصر دواميده يره تگن مدنى ميراثيدير. بو آغزه كى ايجاد نمونه لرى ، عادتده اوشه ملت نينگ وكيللرى يشه يديگن كتته بير حدودده ترقلگن بوليب ، اولرنى توپله ب اعلان قيليش خلق آغزه كى ايجادى نينگ جانكويارلرى و فولكلور شناس عالملرى تامانيدن عمل گه آشيريله دى.

داكتر ايماق انه شو جانكويار فولكلور  شناس عالملر سيره سيگه منسوب. او ياشليگيدناق خلق آغزه كى ايجاديگه قيزيقيب ، اولرنى توپله شگن.

ف.ايماق نينگ 20 ييل مدتىده توپله گن خلق ايجادى نمونه لرى 1980 نچى ييل "خلق دردانه لرى" نامى آستيده درى ترجمه سى بيلن بيرگه كابلده نشر ايتتيريلگن. او 1986 نچى ييل "افغانستان اوزبيكلرى نينگ خلق قوشيقلرى" موضوع سيده نامزادليك علمى ايشينى حمايه قيلدى.

ايماق كابلده باسيليب چيققن "خلق دردانه لرى" مجموعه سينى بعضى بير ينگى قوشيقلر بيلن تولديرگن حالده ، كريل خطىگه اوزگرتيريب اوشه نام "خلق دردانه لرى" عنوانى آستىده غفور غلام نشرياتيده تاشكند ده چاپ ايتتيردى. مذكور اثرده يازى و زيبا داستانيگه منسوب (سوزوان) قوشيقلرى هم اورين آلگن ايدى. داكتر ايماق بو سوزوان لرنى ينه ينگى تورلرينى توپله ب "سوزوان" نامى بيلن عرب الفباسيده افغانستان اوزبيكلرى اوچون چاپ ايتيش گه موجلله گن.

بيزنينگ نظريميزده بو كتاب 23 ييل اوريش دن ايندى آزاد بولگن معنوى جهتدن قشاقلشگن خلق اوچون چاپ ايتيلسه عين مدعا بولور ايدى ، چونكه اونده خلق نينگ اينگ يوكسك آرزو–ارمانلرى ، اوز عكسينى تاپگن.

سوز باشى اورنيده

 

محبت اسيريگه آيلنگن كونگل لر عاشقانه ترانه و دلنى اورته گوچى خيرگاهى لرنى ايشيتگنده هجران اوتيده شكسته بولگن قلبيگه ملهم تاپگنديك بوله دى. هر بير ديلدن و تيلدن قوشيق ينگره يدى.

مذكور ترانه لر ايسه وطن نينگ هر گوشه سيدن هر بير قيشلاغيدن، ده له لردن قولاققه چه لينه دى. هجر اوتيده كويگن عاشق يوره گيدن آتيليب چيققن بونده ى ترانه لر ماوى آسمان و ايكين زارلرنى ينه ده هم مفتونكار قيله دى.

هر بير تيلدن تره لگن خلق تيرمه لرى، دوبيت لر يعنى عاشقانه تورتليكلر بى پايان واديده عشق يوليده كويگنلرنى شكسته بولگن هر بير قلبگه ييتيب باره دى و اولر حقيده گى ايرتك و حكايه لر يوره كدن يوره كگه، نسل دن نسل گه اوتيب كيله دى.

عزيز كتابخوانلر!

قولينگيزده گى اوشبو موجَز گينه مجموعه خلق آغزه كى ايجاديده گى تورتليكلردن عبارت بوليب، عادى خلق اونى "يازى و زيبا" يعنى ايككى شكسته قلب نينگ صاف محبتى نى ترنّم ايتوچى عاشق و معشوق لر صفتيده بيله ديلر.

"يازى و زيبا" نينگ هَيَجانلى عشقى داستانى (سبز من) ياكه (سوزوان) نامى بيلن اَته له دى. "سياه موى و جلالى"، "وامق و عذرا"، "ليلى و مجنون"، "روميو و ژوليت" و باشقه عاشقانه داستانلر سينگه رى فارياب، جوزجان، سرپل و باشقه تركى زبان ولايت خلقلرى نينگ ياش و قرى سى، ايركگ و عيالى نينگ دليدن جاى آلگن.

مذكور داستان تورتليكلرى نمونه لرى كوپراق خاتين قيزلرنينگ قالين توقيشى، كشته چيليك و تيكوچيليك بيلن شغللنگن وقتلر و سومه لك پيشيريش و ياورچاق تارتيش جريانيده آيتيله دى.

مملكت نينگ اوزبيكلر استقامت قيلوچى منطقه لريدن فولكلور شناس عالم داكتر فيض الله ايماق تامانيدن يازيب آلينگن خلق آغزه كى ايجادى نينگ دُردانه لرى يعنى مقاللر "ضرب المثللر"، ايرتكلر، داستانلر، باله لر قوشيقلرى و اويين لرى و تاپيشماقلرنينگ اَيريملرى افغانستان مدنيت وزيرليگى طرفيدن 1359 ييلى (1980 - عيسوى) ده "خلق دُردانه لرى" نامى آستيده عليحده كتاب حاليده نشر ايتيلگن.

اوشبو قولينگيزده گى كتابده ايسه، "يازى و زيبا" داستانى نينگ تورتلكلرى كتابخوانلرگه حواله قيلينه دى.

بو كتاب ده افغانستان ليك ايككى سيووچى قلب نينگ يعنى عاشق-معشوق لرنينگ شادليك و قيغولرينى، محبت آرقه سيدن تارتگن عذاب عقوبتلرى، هجران و فراقلرى، صاف محبتى و اوز محبتلريگه ايريشه آلمه گن ايككى سيووچى دلنى اوز شيرين جانلرينى قربان قيلگنلرى يارتيب بيريلگن.

بو كتابنى چاپ ايتيشده افغانستان ليك ملى تاجر محترم حاجى عبد الجليل رشيدزاده سمرقندى نينگ مالى ياردمى تحسين گه لايقدير. بو وطنداشيميزنينگ ادبياتيميز نينگ، فولكلور و آغزه كى ايجادى ميز نينگ رواجلنتريشده اولكن حصه لر قوشيشيگه امين ميز. كورستگن همتلريگه و كيلگوسى ايشلريگه موفقيتلر تيله ب قاله ميز.

خلق آغزه كى ايجادينى توپله ب كتاب حاليگه كيلتيرگن فولكلورشناس عالم فيض الله ايماق گه ايسه بوندن كيينگى ايجادى ايشلريگه آمدلر تيله ب قاله ميز.

 

         و السلام و عليكم و رحمت الله و بركات.

                     نذير احمد (ظفر)

بسم الله الرحمن الرحيم

 

وقتيكه دلهاى باخته مونس ترانه هاى عاشقانه ميشود و زمزمه شاعرانه بر درد مندان هجران مرحم ميگذارد، ازد لى شورى بپاه ميخيزد و ازهر زبانى سرودى.

از هرد هكده و مزرعه اين ترانه ها بگوش ميرسد.

ترانه هاى كه از ﺳﻴﻨﻪ ﻫﺎﻯ ﺳﻮﺯﺍﻥ ﻭﺗﺐ ﺁﻟﻮﺩ ﺳﺮ ﻣﻴﻜﺸﺪ ﺗﺎﻣﺰﺭﻋﻪ ﺁﺳﻤﺎﻥ ﻛﺒﻮﺩ ﻧﻘﺶ ﻣﻴﺒﻨﺪﺩ.

ﺩﺭ ﻭﺍﺩﻯ ﻧﺎ ﻣﺤﺪﻭﺩ ﺩﻭ ﺑﻴﺘﻰ ﻫﺎﻯ ﻋﺎﺷﻘﺎﻧﻪ ﻭﻋﺎﻣﻴﺎﻧﻪ ﻫﺮ ﺩﻟﻰ، ﺑﻪ ﺩﻟﺒﺎ ﺧﺘﻪ ﻣﺘﻮﺻﻞ ﻣﻰ ﺷﻮﺩﻛﻪ ﺣﻜﺎﻳﺖ ﺁﻧﺎﻥ ﺳﻴﻨﻪ ﺑﻪ ﺳﻴﻧﻪ ﻭ ﻧﺴﻞ ﺑﻪ ﻧﺴﻞ ﺑﻪ  ﻣﺎ ﻣﻰ  ﺭﺳﺪ.

ﺧﻮﺍﻧﻨﺪﻩﮔﻥ ﺍﺭﺟﻤﻨﺪ!

ﺍﻳﻦﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻛﻮ ﭼﻜﻰ ﻛﻪ ﺗﺤﺖ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺷﻤﺎ قرار دارد، دو بيتى ها يست كه مردم عوام آنرا به "يازى و زيبا" دو عاشق دلبا خته نسبت ميد هند. داستان هيجان انگيز "يازى و زيبا"  كه بنام "سبز من" يا "سوزوان" است همانند داستان هاى "سياه موى و جلالى"، "وامق و عذرا"، "ليلى و مجنون" و غيره در اذهان پير و جوان، زن و مرد ولايات فارياب، سرپل، جوزجان و بعضى از ولايات ديگر تركى زبان نقش بسته و اثراتى بجا گذا شته است.

اين دو بيتى ها عموماً توسط زنان و دختران در وقت بافتن قالين و گليم، پختن سمنك، سوزن دوزى، آرد كردن غله توسط دستاس، خياطى و خامك دوزى خوانده مى شود.

قسمتى از ين دو بيتى ها توسط دانشمند گرامى و فولكلور شناس مشهور كشور محترم داكتر فيض الله ايماق در پهلوى سا ير آثار فولكلوريك و ادبيات شفا هى مردم اوزبيك زبان افغانستان چون انواع سرود ها، داستان ها، قصه ها، سرود و بازى هاى اطفال، ضرب المثل ها، چستان ها و غيره در سال هاى گذشته از مناطق اوزبيك نشين كشور عزيز ما افغانستان جمع آورى و در مجموعه بنام "دردانه هاى خلق" كه از طرف وزارت اطلاعات و كلتور وقت در سال 1359 در كابل به چاپ رسيد، گنجا نيده شده بود. و جاى افتخار است كه اين دو بيتى ها امروز به قطع گسترده تر و به شكل كتاب جداگانه تحت عنوان "سبز من" اقبال چاپ يافته است.

اين دو بيتى ها بيا نگر سرور و شادى، غم و اندوه، رنج و زحمت، هجران و فراق، محبت و صميميت، اخلاص و اعتماد دو محبوب دلبا خته كه در ولايات شمالى افغانستان چشم بد نيا گشوده و در راه نيل به آرزو هاى خود جان شيرين خود را از دست داده اند، مى باشد.

چاپ اين كتاب در اين مقطع زمانى توسط يك تن از تاجران ملى افغانستان نما ينگر فرهنگ دوستى مردم شريف ما ست.

اين كتاب كه به همت مالى الحاج عبد الجليل رشيدزاده به زيور طبع آراسته شده خود گواه روشن بر حفظ و احترام فلكلور در جا معه ما مى با شد.

ما اين كار فرهنگى محترم رشيد زاده را به ديد گان قدر مينگريم و براى جناب شان اجر بيكران و توا نا يى هميشه گى در رشد و ارتقا خدمات فرهنگى خوا ها نيم. و براى داكتر ايماق در جمع آورى و طبع چنين آثار گرانبها موفقيت هاى مزيد آرزو مى نماييم.

 

         و السلام و عليكم و رحمت الله و بركات.

                     نذير احمد (ظفر)  


 

خلق محبت نامه سى

 

افغانستانده يشه يديگن اوزبيك لرنينگ نقل قيليش لريچه ، يازى اسملى عاشق، فارياب ولايتيگه قره شلى المار قيشلاغيده دنياگه كيلگن . او زيبا ديگن قيزگه عاشق بوليب ، يار هجريده مجنون ديك شعرلر توقيب يورگن. يازى و زيبا گه نسبت بيريله ديگن عشقى شعرلر حاضرچه خلق خاطره سيده "سبز من" ياكه "سوزوان" قوشيقلرى نامى بيلن سقلنماقده. كوپچيليك بوليب قالين ، گيلم توقيلگنده، نوروز كونلرى سومه لك پيشيريلگنده، چرخ ييگيريلگنده و ياورچاق تارتيلگن پيتلريده و باشقه تورلى يغينلرده خاتين - قيزلر بو ليريك قوشيقلرنى اوزيگه خاص دلربا كوى بيلن ايته ديلر.

روايت ايتيش لريچه ، زيبا فارياب ولايتى ده گى گلجان صياد قيشلاغيده توغيلگن ايميش. اونينگ آته سى قيپچاقليك ملا آرتيق بولگن ايكن. عاشق ومعشوقه قبيله لرى اورته سيده ازلدن ماجرالر موجود بولگه نى طفيلى يازى بيلن زيبا بير بيرلرى نينگ وصاللريگه ييتيشه آلمه يد يلر. يازى زيبانينگ هجرى گه برداش بيره آلمه ى اوزيني اولديره دى. او غوره يى يقينيده گى المار قيشلاغى قبرستانيگه د فن قيلينه دى. زيبا يازي نينگ هلاك بولگه نيدن خبر تاپيب، بير نيچته دوگانه لرى بيلن سيوكلى سى نينگ مزارينى زيارت قيلگه نى باره دى. قيزلر قيتيشه ياتگه نيده ، زيبا دوگانه لريگه : "بير پاي كاويشيم قبرستان يانيده قاليبدى" ، - ديب بهانه قيليب ، آرتيگه قيته دى وكتته تاشنى باشيگه اوريب اوزيني هلاك قيله دى.

يازى بيلن زيبا روايتيده قيزنى عمكى سى نينگ اوغلى هم يخشى كوريشليگى حكايه قيلينه دى ، فاجعه دن خبر تاپگن ييگيت هم: "مينى زيبا بيلن يازى قبرلرى نينگ اورته سيگه كومينگلر"، - ديب وصيت قيليب، اوزينى اولديره دى.

اوزبيكستان ده هم يازى بيلن زيبا محبتى حقيده حكايه قيلوچى بير نيچه واريانت لرگه ايگه ليرا-ايپيك داستان نينگ بارليگى قيد ايتيلگن. خصوصاً ، 1962 ييلده "ياش گوارديه" نشرياتى "يازى بيلن زيبا" نامى بيلن فيلالوگيه فنلرى نامزادى آخوند جان صابروف تيارله گن داستان نى نشر ايتگن ايدى. داستان نينگ سوز باشى سيده اثر بيرينچى مرته 1925 ييلده ر.مؤمن اوف تمانيدن اوچ قورغان ده گى پايتاق قيشلاغيدن يازيب آلينگن ليگى ، كيينچه ليك فولكلور شناس عالملر م.علويه و م. افضل اوف لر ايريم پرچه لرنى جمهوريت نينگ شهرسبز ، كتاب، چراقچى، دهنو ناحيه لريدن يازيب آلگن ليكلرى حقيده معلومات بيريله دى.عالملر يازيب آلينگن داستان 19 واريانتگه ايگه بوليب ، اونده واقعه لر معلوم سوژيت چيزيغي آرقه لى باغله نه دى. كمبغل ييگيت يازي نى زيبا نينگ آته سى پاينده باى اونى الده ب ايشله ته دى، اما قيزينى اونگه بيرمه يدى. ايكى سيويشگن لر اوز بخت لرى اوچون كوره شه ديلر. اولر پاينده باى دن هم ، اوشه يير نينگ پادشاه سى عبد الله خان دن هم اوستين چيقه ديلر و مراد مقصد لريگه ييته ديلر.

افغانستانده يشاوچى اوزبيكلر ايجاديده گى يازى و زيبا نامى بيلن علاقه دار اثرلر ايسه اولاً ژانر جهتدن "يازى بيلن زيبا" داستانيدن فرق قيله دى. اگر داستانده سيويشگن لر سرگذشتى بيلن باغليق واقعه لر حكايه قيلينسه ، افغانستان ليك اوزبيكلر نينگ ايجادى ده گى "سبز من" قوشيقلرى فقط ليريك شعرى پرچه لردن عبارت. قوشيق لرنى معلوم بير ترتيب ده جايله ش ممكن ايمسليگى سيزيله دى. شونينگ اوچون هم بيز قوشيقلرنى توپله ب، باشله نيش حرفيگه بناء الفبا اساسيده ترتيب لشتيرديك.

البته، قشقه دريا، سرخان دريا ولايتيده سقله نيب قالگن "يازى بيلن زيبا" داستانى وافغانستان اوزبيكلرى نينگ "سوزوان" ("سبز من") قوشيقلرى اورته سيده تاريخى يقينليك سيزيله دى. داستان ده گى ايريم ليريك پرچه لر نينگ مضمونى، قافيه له نيشى ، توزيليشى قوشيق نمونه لريگه اوخشه ب كيته دى. شونينگ اوچون هم افغانستانده و اوزبيكستانده يشاوچى اوزبيكلر نينگ آغزه كى ايجادى نى مكمل تيكشيريش ايريم مهم خلاصه گه كيليش امكانينى بيره دى، ديگن فكرده ميز.

افغانستانده يشاوچى اوزبيكلر كويله گن قوشيقلرده عاشق و معشوق نينگ يوره ك دردى و المى عكس ايتگن. اما اولر نينگ همه سينى هم فقط عشقى يوناليش ده گى ليريك شعرلر صفتيده قبول قيليش توغرى ايمس. خلق تمانيدن يره تيلگن، بعضاً يازي بيلن زيبا اورته سيده گى مناسبتگه علاقه سى يوق تورتليكلر هم شو توركومدن اورين آلگن حاللر اوچريدى. خصوصا"سبز من" قوشيقلرى آره سيده توى ، عزا  مراسملريده ، حتى عادى دم آليش فرصتلريده آيتيله ديگن قوشيقلر بار. اولرنينگ قه ى طرزده مذ كور توركومدن اورين آلگه نينى ايضاحله ش مشكل ايمس. سوز وان قوشيقلرينى كويله گن قوشيقچيلر كيزى كيلگنده ينگى تورتليكلر هم يره تگن لر و كويله ياتگن قوشيقلر گه قوشيب اجرا ايتگنلر. كيينچه ليك بو ينگى تورتليكلر سوزوان توركوميدن مهم اورين ايگلله ب قالگن. سوز وان لر عمومًا اعيال لر، خاتين-قيزلر تمانيدن ايتيله دى.

افغانستان اوزبيكلرى تامانيدن ايتيله ديگن قوشيقلر تورى خيلمه-خيل بوليب، بو قوشيقلر غزل، بيت، نقش، ياريار، اولن، ناى-ناى ، توره وباشقچه ناملر بيلن معلوم و مشهوردير. و سبز من قوشيقلرني ايسه يازى و زيباگه نسبت بيرگنلر.

سبز من قوشيقلرى نينگ يارقين خصوصيتلريدن بيرى اولرده يازى بيلن زيبا اسملرى نينگ قيته-قيته تكرارله نيشى دير. تينگلاوچيلرده بو قوشيقلر ايكى سيويشگنلر نينگ اوزيگه خاص ديالوگيدن ياكه محبت موضوعيده گى ايتيشولردن عبارت، ديگن توشينچه حاصل قيله دى. اولر نينگ ايريم لريده عاشق و معشوق اوزاق دوام ايتگن اييريليكدن سونگ اوچره شيش اشتياقيده ايكن ليكلرى كويله نه دى:

 

چولده كورد يم چول بورى نينگ اويينى،

ساغينيبمن يازى جان نينگ اوزينى.

ساغينسم - ساغينمه سم ايرته كيلر،

سولگين آليب سوپيره ى آق يولينى.

هر بير قوشيق ايتوچى شخص اوزينى يازى ياكه زيبا اورنيده تصور قيلگن ليگى هم قوشيقلر مضمونيدن سيزيليب توره دى. قيزيغى شونده كه ، قوشيق توقياتگن خلق شاعرلرى اوز ناملرى نينگ ياشيرين قاليشينى افضل كورگنلر و اوز حياتلرينى روايت قهرمانلرى نينگ تقديرى بيلن تينگ قويگنلر. اوتميش روايتيده گى اساسى قهرمان يازى نينگ اوز سيويكلي سيدن واز كيچيشي مطلقا ممكن بولمه گن حادثه ايكه نينى انيق بولگه نى حالده، ايريم تورتليكلرده وفاسيزليك حقيده عهد و پيمان نينگ بوزيليشى حقيده حكايه قيلينه دى:

 

دروازنگيز دروازمگه باقه دى،

اورته سيدن آب زمزم آقه دى.

آب زمزم سوويدن ايچگن يازى،

خاتين آليب زيبا دن كيچگن يازى.

 

معلوم بوله دى كه، اوز سيويكليريدن اجره لگن معشوقه لر اييريليك درد لرينى قوشيقلر ده عكس ايتتيريشگه اورينگن لر. سبز من قوشيقلرى اوزى نينگ موضوع دايره سيگه خلق آره سيده كينگ ترقلگن ليريك تورتليكلرنى هم قمره ب آله دى. بونده ى پرچه لرده عادى محنتكش ييگيت ياكه قيز نينگ حياتى حقيده گى ايچكى حس - تويغولرى عكس ايته دى. استعدادلى ياشلر طبعيت واقعه حادثه لرى بيلن انسان حياتيده گى مشترك نقطه لرنى تاپيشگه و بديعى گوزه ل شعرلرده عكس ايتتيريشگه حركت قيله دى. بو مقصدنى عملگه آشيريشده آنه طبعيت ده گى دريا و تاغلر، آت و نار تويه لر، قلديرغاچ و طوطى قوشلردن زيرك ليك بيلن فايده له نه ديلر:

 

دريا نينگ نر ياغيد ن سو كيله دى،

سو بيلن ايكّى اوردك تينگ كيله دى.

اوردكّه اوردك مناسب، غازگه غاز،

ييگيت گه قلليغ مناسب، قيزگه ناز.

 

خلق آغزه كى ايجادى ده گى اثرلر نينگ مهم خصوصيت لريدن بيرى اولرده اجتماعى حيات حقيده گى فكر-ملاحظه لر نينگ عكس ايتيشيده دير. محنتكش خلق نينگ ايجاديگه خاص ليريك اثر لرده هم موجود شرايطدن ناليش، اجتماعى تينگسيز ليك نى قاره له ش روحى يققال سيزيليب توره دى. سبز من قوشيقلرده رويابگه چيقمه گن آرزولر پايمال بولگن بخت حقيده آيتيلگن قوشيقلر كم ايمس:

 

آق گل ايديم ، قيزيل گل گه چتد يلر،

غريب باشيم بندى قيليب ساتديلر،

باريب آيتينگ آنم مينن آتم گه،

مينى ساتيب، نى مراد گه ييتد يلر.

 

خلص، سبز من قوشيقلرى افغانستانده يشاوچى اوزبيكلر بديعى آغزه كى ايجادى نينگ عجائب نمونه لرى دير. بو قوشيقلر فقط يازى و زيبا حقيده گينه ايمس، بل كه كيزى كيلگنده حيات گوزه لليكلرىدن بهره آليب ييريد يگن، وقتيده آرزولر آغوشيده مست بولگن، شو بيلن بيرگه بعضيده موجود تورموش قيينچيليك لريدن عذابده قالگن، اما كيله جككه ايشانچ بيلن قره ش حسىنى يوقاتمه گن يازيلر و زيبالر حقيده گى قوشيقلرد ير. اولرنى اوقيش كتابخوانگه ذوقلى دقيقه لر انعام ايته دى، ديگن اميد ده ميز.

 

 

داكتر فيض الله ايماق

 

سوزواﻧﻠﺮ

 


 

Textruta: آ

 

 

 

 

آيت ديگنده آيتيب بيرمس مى، كيشى

كيشينى قربانى بولمس مى ، كيشى.

آيت ديگنده آيتيب بيرسه رازينى،

ييسنگ چاقيب بير بادامنى مغزينى،

ييسنگ چاقيب بير بادامنى مغزينى،

ييگيت بولسنگ كوتر، قيز نينگ نازينى.

*****

آيت ديگنده آيتيب بيرمس مى، كيشى،

يخشينى قربانى بولمس مى ، كيشى.

يخشى نى آغزى تيككن پياله گه

اوخشه يدى سحر آچيلگن لاله گه.

*****

آهسته-آهسته باره ميز، گور باشيگه،

قولاق سالينگ يازى جان ناليشيگه.

خدادن حكم بوليب، ياريلسه گور،

من توشسم يازى نينگ يانباشيگه.

*****

آنه جانيم مافه دن نان اوزه تدى ،

سيور يارگه تختِ روان توزه تدى .

خدا بيرسين بابا دهقان مالينى ،

سيور يارگه كوپ ساوغه لر اوزه تدى .

*****

آى يوزينگگه قاره زلفينگ قنغيراق ،

سينى درد ينگ منگه اورسين كيل بيراق .

من سينى : "ياريم