حاضرله گن کیشی هوشنگ پیگیر قویاش

دوکـتـــور شـــفـــیــقــه یــارقـیـــن "دیــبـاج"                                                                                                       

شـفـیـقــه یـارقـیـن نـیـنـگ قـلـمـی بـیـرلـن

 

مـحـمــد قــاســم "قـاضـی زاده" قـــیـزی شــــفـیــقـه یـارقــیــن "دیـبـــاج" 1955 ئـــــیـلـی

افــغـــانـســـتـان نـیـنـگ ســـــــرپـل شــهــریـده ضــیـا لـــی بـیـر عـایـلـه ده تـوغـــیــلـدی.

اورتـه و عـا لی مـکــتـب نـی کـابـلـده "رابـعـه بـلـخــی" لـیســه ســیـده اوقــیـب تـوگــتـدی.

کـابـل یـونـیـورســتـیـتی اد بـیـات و انـسـانی بـیـلـیـم لـرفـاکـولـته سـی نیـنگ "ژورنالـیـزم"

بـولـیـمـی دن 1977 ئـیـلـی فــــراغـت تـاپـیـب، بـیـریـنـچـی دن افـغـــانـســـــتـان راد یـو و

تـلـویـزیـونی ده پـرود یـو ســر و یـازوچـی و نـطـاق صـفــتـیــده ایـش باشــــله دی. کـیـیـن

افـغـانـســـتـان فـنـلـر اکـادیـمـیـه سـی ده عـلـمی خـادم و بـیـر بـولـیـمـی نـیـنگ رئـیـســـی

بـولـیـب ایـشـلـه دی. عـلـمـی حـقـوقی ســقــلـنـگـن حـالـده افـغـانـســتـان مـلی شـوراسی نـیـنـگ "ســنـا" مـجـلـسی ده نـشــرات عـمـومی رئـیـســی وظـیـفـه سـیـنی، شــونـیـنـگ دیـک رادیـو تـلـویـزیـون ده "صــدای ســنــا" بـرنـامـه لـریـنـی آچـیـب، پـرودیـو سـرلـیـک و نـطـاقـلـیـگـیـنی، بـیـر مـدت هـم "ســنـا" مـچـلـه سـی نـیـنـگ مـســـؤول مـحـررلـیـگـیـنـی  بـجـررایـدی. 1991 نـچـی ئـیـلی افـغـانـســـتـانـده اسـلامی دولـت تـشـــکـیــل بولـگـنـدن کـیـیـن، اوروشـلـر طـفـیـلـی کـابـلـده یـشــه آلـمـه ی جـوزجــان حـاکـمی مـشـاوری و کـیـیـن راق عـیـا لـلـر شـوراسی نی تـشـکـیـل ایـتـیـب، شــو شـورا نـیـنـگ زئـیـسـی صـفـتـیـده ایـشـلـه دی. 1997 نـچـی ئـیـل طـالـبـانــلر حـرکـتـی افــغـانـســـتـان شـمـالـیـنـی آلـگـن دن کـیـیـن، اوزبـیـکـســــتـان گه مـهـاجـرت قـیـلـدی و اوزبـیـکـســــتـان فـنـلـر اکـادیـمـی سـی ده عـلـمـی خـادم بـولـیـب ایـش گه کـیـردی. 1999 نـچـی ئـیـلی "کـامـرا ن مـیـرزا نـیـنــگ حـیـاتی و ایـجـادی" حـقـیـده یازگـن عـلـمـی تـیـزس لـریـدن د فاع قـیـلـیب، PHD د یـپـلـومی نی آلـیـشـگـه ایـریـشــــدی. 2001 نـچـی ئـیـلـی افـغـانـســتانده "مـؤقـت حـکـومـت" بـرقـرار بـولـگـنـدن کـیـیـن، دولــت ایـســـتـگـی بـیـرلـن "عـیـا لـلـر ایـشـلـری وزارتـی" ده م ـعـیـن وظـیـفـه سـیـنی بـجـردی. 2002 نـچـی ئـیـلی لـویـه جـرگـه ده ســرپــل خـلـقـی تـمـانـیـدن وکـیـل بـولـیـب ســــیـلـنـدی، امـا "انـتـقـا لی اســــلامـی حـکـومــت" قــــورشــلـگـــنـد ن کـــیـیـن "اســلامی فـونـده مـنــتـه لـیـســـت" قـدرتـلـی گـروه لـر بـیـلـن چـیـقـیـشــه آلـمـه ی، تـاشــکـنـد گـه قـیـتــــدی. او حاضـر تـورمـوش اورتـاغی مـحـمـد حـلـیـم یـارقـیـن و فــرزنـدلـری بـیـلـن تـاشــکـنـده یـشــه مـاقــده. او اونـدن کـوپــراق کـتـاب و رســالـه لـر و اوچ یـوزدن کـوپـراق عـلـمـی و ادبی مـقـالـه لـر مــؤلـفــی دیــر.

 

بـاســـیـلـگـن اثـــرلـری:

 

1- بـابـرگـه ارمـغـــان، کــابـل 1982

      2- د یـوان ظـهـیـرالــدیـن مـحـمـــد بـابــر، کــابــل 1983

3- اســتـاد مـحـمـد عـظـیـم عـظـیـمـی سـرپـلی نـیـنگ "نـصـاب الـصـیـبـان" اثـری نـیـنـگ مـقـد مـه و اهـتـمـامی،کــابـل1983                                                                                                       

4- "نـادره و شــعـر هـای او"، کـابـل 1989

5- سـیـمـا ی مـیـر عـلـیـشــیر نـوایی ( م. ح. یـارقـیـن بـیـلـن)، 1991

6- بـابـر مـنـگـولـی (م. ح. یـارقـیـن بـیـلـن)، جــوزجــان 1993

7- کـامـران مـیـرزانـیـنگ حـیاتی و ایجادی مـیـراثی (قـیـســقه سی 1999 ئـیـلی تاشـکـنـد ده چاپ بولگن

8- شــاه غـریـب مـیـرزا غـریـبـی نـیـنـگ دیـوانـی، تـاشــکـنـد 2001

 

بـاسـیـلـمـاقـتـه بـولـگـن ا ثـــرلـر:

 

1- بــابـرنــامـه نـیـنـگ دری تـرجـمـه ســی، کـابـل ده بـاسـیـلـمـاقـتـه

2- بـابـرنـیـنـگ تـنـلـنـگـن شـــعـرلـریـدن تـرجـمـه لـر، ایـران گه چـاپ اوچـون یـوباریـلـگـن

3- تـورکی آتـه لـر ســـوزلـیگی (م. ح. یارقـیـن بـیـلـن بیـرگـه) 35 مـیـنگ ایضاحـلی لـغـت، چاپگه تیار

 

اونـیـنـگ مـقـا لـه لـریــنـی افـغـــانـســتـان، ا یـــران، پـاکـســـــتـان، آلــمــــان، آمـــــریـکـا

 و تـاجـکـســـتان نـیـنگ عـلـمـی مـجــلـه و جــریـده لـریـده، هــمــــده تـوپـلـمـه لـرده نـشــر

 ایـتـیـــلــگـن.دوکـتـور شــفـــیـقـه یـارقـیـن دری و اوزبـیـکـی تـیـل لـرده شــعـرلـر، هـمـده

  قــیـســـقـهحـکـایـت لـــر یـازگـن و اولـرنـیـنـگ بـیـر قـــنـچــه ســــی ایـتـــیـب اوتـیـلـگـن

اولـکـه لـرده چـاپ ایـتـیـلـگـن. اونـیـنگ 5 جــلـد شــعـری تـوپـلـمـی و بـیـر جـلـد قـیـســقـه

 حـکایـه لـر توپـلـمی بار، اما حـاضـرگـه چـه اولـر بـاســلـمـه گــن.

 

شــعـرلـریـدیـن بـیـر قـنـچــه مـثــالــلـر:

 

قـیـلـه کـورمــه

 

عـشـقـیـمده اوزیـنگـنی یـنه شـیـدا قـیـلـه کـورمه                                                          وصـلـیـم نی تـصـور ده تـمـنا قــیـلـه کـورمه

کوزیاشی ودل قـانی و نالـه نگ گه ایـشا نـمه م                                                         یولـیـمده کوزینگ یاشـیـنی دریا قـیـله کورمه

آهـیـنـگ اثـری گـاهــیـده یـوز ناله دن افـــضـل                                                         آهـیـنـگـنی یـنـه نالـه گـه ســودا قـیـله کـورمه

دردیـمـگـه یـولـیـقـقـن کـیـشی درمان تاپه آلمس                                                          مـیـنـد ن ایـسـه بو درد، مـدوا قـیـلـه کـورمــه

هـرکـیـمگه جـدالـیـک غـمیدن شکوه قـیلورسـن                                                          گرعاشـق ایـسـنگ شـکوه، بـیجا قـیـله کورمه

تـویـغـو و خـیـال ایـچـره غـزل باغـیـمـده یورسـم

روحـیـم ده گی عـالـم نی تـمـا شـا قـیـلــه کـورمـه

 

تــاپـیـلـمـس

 

ویـران وطـنـیــم دیـک یـنـه ویــرانه تـاپـیـلـــمـس                   ویـران وطـنـیـم ده مـیـنـگه کـاشــانه تاپــــیـلـمـس

غـربـت غـمی، هـجـران الـمی، فــقـر اوتی دیـک                              جـانـیـمـگـه بـلا، جـسـمـیـمـه زولانـه تاپـیـلـمـس

هـرنی کـه یـو قــالـسـه تاپـیـلـر ســعی ایـلـه، امـا                              دنـیـاده فـقـط آ تـه بــیـلـه آ نــــه تـــا پــیــــلـمــس

هـر چـنـد وطـن عـشـقـیـده دیـوانـه کـم ایـرمــس                                                      مـیـنـدیـک وطـنـیـم عـشـقـیـده دیـوانـه تـاپـیـلمس

شـعـریـمـنی اوقـیـب اهـل دل و اهــل ســخــن لـــر

دیـرلـر کـه بـو گـوهــر کـبی دردانــه تـا پـیـلـمــس

 

قـیـــده ســیـن و قـــیــــده مـیـن

 

ســـیـن اد یـر، مــیـن گــلـــستـان مـن، نـیـرده ســیـن و نـیـرده مــیـن؟

ســــیـن ئـیـرو مـیــن آســـمـان مــن، نـیرده ســیـن و نـیـــرده مـــیـن؟

ســیـن ایـسـه ســونـگـن الاونـیـنگ ســونگ کـوریـنگـن شــعـله ســی

مـــیـن قـویـاش د یک نـورافـــشان مـن، نـیرده ســین و نـیرده مـیـن؟

ســیـن خـزانـد یک سـرغه ئـیب مـحـزون کـیـچـیـرگه ی سـن حـیات

مـــــــیـن بـهــار بی خـــزان مـــن، نـیـرده ســــــیـن و نـیـرده مــیـن؟

ســــیـن مـحـبــت عــرصـه ســـیـده ئـیـنـگـیـلـیـب قــالـد یـنـگ، ولـی

مـــیـن بـو یـولـده قـــهـرمـان مــــن، نـیـرده ســــیـن و نـیـرده مـیـن؟

ســیـن امـیـر و مـیـن فــقـیــر، سـین سـیوگی سـیـز بـیـر خـسـتـه تـن

مـــیـن ایـســـه تـن لـــرده جـان مـــن، نـیـرده ســیـن و نـیـرده مـیـن؟

ســــیـن قـــــرا تـون بـغـــــریـده یـولـیـن یـوقـــــاتـگـن کـیـمــه چــی

مــوج ایـلـه هـــم آشـــــیـان مـــن، نـیـرده ســــیـن و نـیـرده مـــــیـن؟

ســـــیـن بـیـابـان ده  کــوکـــره گـــن سـایـه ســــیـز یـلـغـوز تـیـکـان

مــــیـن گــل جـنــان مـــــن، نـیـــــرده ســــــیـن و نـیــرده مــــــیـن؟

ســــیـن وطــن نی هـــرتـمـانـدن اوتـگـه ســـالـگـــن بـیـر کــیـــشـی

مــــیـن وطـنـگـه پـاســــبـان مـن، نـیـرده ســـــیـن و نـیـرده مـیــــن؟

غــربـت ربـاعــی لــری

 

غـربـتـده کـیـشـی کـیـشــیـگـه هـمـدم بـولـمـس                                دردیـگه دوا، زخـمـیـگه مـرهـم بـولـمـــس

تـون – کـون وطـن و مـردمـیـنـی یـاد ایـــلـــر                                ا لـقـصـه که بـیـرلحـظـه سی بیغـم بولـمس

 

                            

 

نـوروز بو غـربـتـده مـیـنی شاد ایـتـمــس                           کـونـگـلـومـنی غـم و غـصـه دن آزاد ایـتـمـس

اولـســم وطـنـیـم عـشـقـیـده فـریاد ایـتـمـم                             پـروانه کـوئـیـب ا ولـگـه ی و فـریاد ایـتـمـس

 

                            

 

غـــربـت غـمـی آقــیـزیـب تـورریــاشـــیـمـنی                                هــردم آ زیـتـر طـا قـــت و بـرداشــیـمـنـی

غـربت غـمی کـم ایـدی قـوشــیـلـدی طـعـنــــه                                 قه ی ئیـرگه آلـیـب باره ی ایگیگ باشیمنی

 

                            

 

غـربـتـده کـیـشی ا یـلــه مـه دی یـادیـمـنـی                    شــاد ا یـلـه مـه دی خـاطـر نـا شـادیـمـنـی

قـه ی تـیـل بـیـلـه فـریاد قـیـلـه ی دردیمنی                   انـگـلـر مـو کـیـشی داد ایـله فـریـادیـمـنـی؟

 

                            

 

ای چـرخ مـیـنـگـه قـنـچـه جـفـا قـیـلـگـه ی ســن؟                            غـربت اوقـینی کوکـسـیمه جا قـیلگه ی سن

غـربـت غـمــیـنی بـیـان ایـتــــیـب چـیــکـــسـم آه                             آهـیـم اوتیـدن بـیـر کـونی یاقـیـلـغـه ی سـن

فـــار ســــــــــــــچـــه شـــــــــعــرلــــری

 

پـیـونـد مــکـــــــرر

 

بـگـذار به نام تو غـزل سـرکـنـم ایــدوســــت                        بـیـت الـغــزل نـام تـو از بـر کـنـم ایـدوســـت

بـگـذار که مـن بی من ازیـن شـهـر مـســافـر                        آیـم بـه درت سـرزده و سـر کـنـم ایـدوســـــت

بـگـذار کـه عـشــق تـو بـرم خـانـه بـه خـانـه                        هـرخـانـه به ایـن نـور، مـنـور کـنـم ایـدوسـت

بـگـذار کــه از بـاده پــر شــور مـــدا مــــت        شــوردگـری در سـر ســا غـر کـنـم ایـدوسـت

در سـیـنـه هــر گـل ســحـری پـرورم و بـاز                         در رهـگـذر یاد تـو پـر پـــر کـنـم ایـد وســـت

در آئـیــــنـه دیـــده مــحـتـــــــاج بـه دیـــدار        دیـدار تـو را دیــده مـصــور کـنـم ایـدوســــت

در نور سـحـر، بـرق گـهـر، گـرمـی اخـگر        صـد جـلـوه زتـو بـیـنـم و باور کـنـم ایدوســت

در وسـعـت دل، تـنـگــی دیـوار نـگـنـجــــد        هـر آنـچـه که دیـوار بـود، در کـنـم ایـدوسـت

ایـمـــان مــــن و نـام تـو پــیــونـد ازل بــود

بـگـذار کـه پـیـونـد مـکـرر کـنـم ایـدوســت

                                                         ایـتـالـیـا، 2002 ئـیـلـی

 

ســاحـل بـیـزاری

 

جـز خـار دریـن گـلـشـن گـل را نـبـود یـاری                                   افـســـوس کــه یـارمـن حـتـی نـبـود خـاری

کـشـتـی امـیـد مـن از ورطـهء طـوفــان هـــا                                   بگـذشـت ونشـسـت آخردر ساحـل بیـزاری

مـن نـای جـدا مـانـده از اصـل نـیـســـــتـا نـم                                  حــق دارم اگـرنـا لـم یـا ســر بـکـنـم زاری

در کـشـور عـیــاران حــاکـم شــده شــیــادان                  نامـی نـبـود بـر جـا از مـردی و عــیـــاری

نـی عـدل به جا مـانـده نـی شـیـوهء انـســانی                                   شـایـع شــده در کـشـور آئــیـن بـزهـکـاری

آنـگـونـه شـده کـشـور ویـرانه که نـشنـاســـم                  گـویـی نگــرم خـوابـی آشــفـتـه به بـیـداری

ای چــــرخ دریــن غـربـت ا فـگـنـدی و بـرجـا نـم

صـد گـونـه سـتـم کـردی، دیگـر چه به سر داری؟

                                                          

                                                                                    تـاشــکـنـد2002 ئـیـلـی

ربــاعـی هـا

 

الـتـجـــــأ

یـارب زکـــرم دری گـشـــا بـــــررخ مــــن             تـا بــار دگــــر بـیـــا بــم آغـــوش وطـــن

مـرگ اسـت حـق و اگـر اجـل خـوانـد مـرا              یـارب جـســدم بـه شـهـر غـربـت مـفـگـن

 

فـریـاد ســکـوت

 

آنـــدم کـه ســــتـاره از ســــحـر یـاد آرد                                            عــطــــر نـفــــس جــوانــه را بـــاد آرد

بـیـــدار شـــود دل بـه تـمــــنـای وطـــن                                            چـنـدان کـه ســـکـوت را بـه فـریـاد آرد

 

خـون تــاک

 

هـر ســونـگــری گـلـی فـتـاده ســت بـه خـاک                         ســروی ز جـفـای تـیـشـه یی گـشـتـه هـلاک

تـا ســــیـنـهء مـادر وطــن خـونـیـــن اســـــت                         خــونـابـه چـکـد بـه جـای مـی از رگ تـاک

 

مــزارســـتـان

 

آنـجـا کـه فــرشــــتـه خــادم شـــیـطـان اســت                      آنـجــا کـه بـشــر بـرده و دد ســلـطـان اســــت

آنـجــا کـه ســری ز ســهـره یـی ارزان اسـت                      آنـجــا نــه وطـن، بـلـکـه مـزارســتـان اســــت

 

گـلـهـای خــاک شـــده

 

قـلـب وطــنـم زکـیـنــه هـا چـاک شـده ســت                  از خـاطـره نـقــش دوسـتی پاک شـده ســت

از ســـردی بـی تـفـاوتـی هـا، افـســــــو س                  گـلهـا ی امـیـد و آشـــتی خـاک شــده ســت

 

 

 

Home